Aleksandra Ekster

Związek z Białymstokiem

Jej ojciec, Aleksander Awramowicz Grigorowicz, pracował w Białymstoku jako urzędnik państwowy i miał rangę asesora kolegialnego. Miasto należało wówczas do guberni grodzieńskiej Imperium Rosyjskiego.

Ekster urodziła się 6 stycznia 1882 roku (Wikidata). Dorastała głównie w Kijowie i tam została uczennicą Gimnazjum św. Olgi. W Kijowie związała się z miejscowym środowiskiem artystycznym.

Kim była Aleksandra Ekster?

Urodziła się jako Aleksandra Aleksandrowna Grigorowicz, a po drugim małżeństwie nosiła nazwisko Niekrasowa. Malarstwa uczyła się w Kijowskiej Szkole Sztuk Pięknych. Od impresjonizmu przeszła do kubofuturyzmu i suprematyzmu. Eksperymentowała z formą i stosowała intensywne kolory inspirowane między innymi sztuką ludową.

Podczas pobytów w Paryżu poznała Guillaume’a Apollinaire’a, Pabla Picassa i Georges’a Braque’a. Podróż do Włoch w 1912 roku skierowała jej uwagę ku ruchowi i przestrzeni miasta. Te inspiracje znalazły wyraz w obrazach, w tym w pracy „Kijów, ulica funikuleriwska”.

Należała do środowiska Bubnowego Waleta oraz grupy Supremus Kazimierza Malewicza. Prowadziła zajęcia artystyczne, później wykładała w moskiewskim Wchutiemasie i paryskiej Akademii Sztuki Współczesnej. Ostatnią część życia spędziła we Francji. Zmarła 17 marca 1949 roku (Wikidata).

Dokonania

W scenografii Ekster wykorzystywała konstrukcje przestrzenne oraz kolorowe światło, eksperymentując z relacją między sceną a widownią. Projektowała też kostiumy i zajmowała się sztuką użytkową. Do jej prac należą:

• scenografie dla Moskiewskiego Teatru Kameralnego z lat 1916–1921;
• projekty do filmu „Aelita” Jakowa Protazanowa z 1924 roku;
• mundury galowe Armii Czerwonej, projektowane podczas współpracy z moskiewskim salonem mody;
• projekt pawilonu gazety „Izwiestja”, opracowany wspólnie z Wierą Muchiną;
• rozpoczęty na początku lat 30. cykl „Les Livres Manuscrits”, czyli ręcznie pisane i ilustrowane książki powstające w pojedynczych lub nielicznych egzemplarzach.

Upamiętnienie i ślady w mieście

Biogram w Wikipedii nie wymienia miejsc upamiętnienia Aleksandry Ekster w Białymstoku ani adresu jej rodzinnego domu.

Fot. Unknown authorUnknown author, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons